ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
0 comments

Εφυγε ο ζωγράφος Κώστας Λούστας

| 21/06/2014
 

ΑΘΗΝΑ | “Τα καλύτερα λέγονται στη σιωπή. Η ζωγραφική είναι όπως η σιωπή. Μια μυστική οδός. Ένα άγραφο βινύλιο. Ο ζωγράφος πρέπει να πάρει την πέννα να σκαλίσει, να πει με τον τρόπο του. Να πει… εγώ στη ζωή μου πίστεψα αυτό, δεν πιστεύω σε τίποτα… Να πει κάτι” έλεγε σε παλιότερη συνέντευξη του.

Αυτό το “κάτι”, ο Κώστας Λούστας το είπε με τους 18.000 και πλέον πίνακες ζωγραφικής που φιλοτέχνησε, που μοίρασε, πούλησε, εξέθεσε από το 1957 στη Φλώρινα, πόλη που δεν τον “γέννησε”, αλλά τον μεγάλωσε, καθώς εκεί πέρασε την παιδική του ζωή, την Αθήνα, τη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, τις… Ινδίες, και τη Θεσσαλονίκη ξανά που τον… “γέρασε”, κι εκεί “έφυγε” χθες στα 81 του χρόνια.

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1933. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με δάσκαλο και μέντορα τον Γιάννη Μόραλη. Εξέθεσε έργα του για πρώτη φορά στη Φλώρινα το 1957. Η πρώτη του ατομική έκθεση στη Θεσσαλονίκη πραγματοποιήθηκε στη Χ.Α.Ν. με τη φροντίδα του ποιητή Γιώργου Βαφόπουλου το 1961. Από το 1962, ο Κώστας Λούστας ζει και εργάζεται στην Νέα Υόρκη των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου ανάμεσα στους πρώτους υποστηρικτές του υπήρξε ο συλλέκτης Χρήστος Μπάστης. Συμμετέχει σε ομαδικές εκθέσεις (Di Salvo Art Gallery, Chase Gallery, Gallery Chevance, Paollilo Gallery), και πραγματοποιεί ατομικές εκθέσεις τόσο στη Νέα Υόρκη (Saldinger Gallery, Long Island University, Brooklyn, και Firehouse Gallery, Nassau) όσο και στο Λονδίνο (Ζaydler Gallery). Ανάμεσα στις σημαντικότερες ατομικές του εκθέσεις στην Ελλάδα την περίοδο αυτή συγκαταλέγονται αυτές στις γκαλερί Τέχνη και Βέλτσου της Θεσσαλονίκης το 1963 και το 1965 αντίστοιχα, και στη γκαλερί Hilton της Αθήνας το 1968. Η συνεργασία του με την διεθνούς φήμης Galerie Internationale στην Madison Avenue της Νέας Υόρκης, στην οποία πραγματοποίησε ατομική έκθεση για πρώτη φορά το 1972, θα συνεχιστεί με πολυετές συμβόλαιο. Στην Αθήνα, το 1980 και το 1983 διοργανώνονται ατομικές εκθέσεις στις γκαλερί ‘Eγγονόπουλος’ και ‘Συλλογή’ αντίστοιχα.

Το 1991, ο Δήμος Θεσσαλονίκης τιμά την τριαντάχρονη καλλιτεχνική του παρουσία με ατομική έκθεση αναδρομικού χαρακτήρα στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο. Το 1993, με τη σειρά 80+1 Πορτραίτα Προσωπικοτήτων της Θεσσαλονίκης, που εκτίθεται στα πλαίσια των Δημητρίων (Αποθήκη 1 του Ο.Λ.Θ.), ο Κώστας Λούστας προσελκύει αριθμό ρεκόρ επισκεπτών, και βραβεύεται από το Δήμο Θεσσαλονίκης για την προσφορά του στα εικαστικά δρώμενα. Ακολουθεί μια σειρά ατομικών εκθέσεων στην Ελληνική περιφέρεια (Δημοτικές Πινακοθήκες Κοζάνης, Λαμίας και Πτολεμαίδας), και το 1998 επιστρέφει στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο με τη συλλογή ‘Elgar 96’. Το 1999, διοργανώνεται ατομική έκθεση στη Paul Hawkins Gallery στο Mayfair του Λονδίνου. Η σειρά έργων με θέμα το γυναικείο γυμνό, και με τίτλο ‘Παραλλαγές 2000’, εκτίθεται το 2001 από τη Δημοτική Πινακοθήκη Θεσσαλονίκης (Αποθήκη Γ του Ο.Λ.Θ.). Το 2002 διοργανώνεται ατομική έκθεση από την Εταιρία Μακεδονικών Σπουδών. Η συλλογή του με τίτλο ‘Αmelia 2004’ παρουσιάστηκε από την Δημοτική Πινακοθήκη Θεσσαλονίκης στη Βίλα Μπιάνκα τον Μάιο του 2005, και έχει ως θέμα τη μικρή του εγγονή Amelia. Τα τελευταία χρόνια έχει συνεργαστεί με Αθηναίους γκαλερίστες όπως οι Μιχαλαριάς και Καπόπουλος, και τις αίθουσες τέχνης Αέναον, Γκαλερί της Έρσης και Περιπλάνηση, καθώς και με τις γκαλερί Άτριον και Άρτιον, Μεταμόρφωση και Ειρμός της Θεσσαλονίκης. Το 2006 η αίθουσα τέχνης Ιανός της Αθήνας διοργανώνει ατομική έκθεση των έργων του. Οι ομαδικές του εκθέσεις στην Ελλάδα είναι αναρίθμητες, και έχει συμμετάσχει σε όλες τις Πανελλήνιες. Ατομικές του εκθέσεις διοργανώθηκαν από τη γκαλερί Άτριον της Θεσσαλονίκης το 2010 και το 2012. Μέρος της προσωπικής συλλογής έργων του καλλιτέχνη εκτέθηκε στο πλαίσιο τιμητικής αναδρομικής έκθεσης στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο το Νοέμβριο 2012.

Παράλληλα με τη ζωγραφική, ασχολείται με τη λογοτεχνία, την ποίηση και τη δημοσιογραφία. Το 1977 τιμήθηκε από το Σύλλογο Ελλήνων Λογοτεχνών για την προσφορά του στις τέχνες και τα γράμματα, και έχει επίσης βραβευθεί για το ποιητικό του έργο από τις Νομαρχίες Κοζάνης και Φλώρινας. Η Εταιρία Γραμμάτων και Τεχνών της Φλώρινας εξέδωσε το 1997 τη συλλογή ποιημάτων του, που χρονολογούνται από το 1986 έως και το 1997. Το αυτοβιογραφικό του βιβλίο με τίτλο Εκατό και Πλέον Δαχτυλίδια για Πρίγκιπες εκδόθηκε από τις εκδόσεις Ιανός το 2005. Η μοναδική τηλεοπτική του συνέντευξη στην εκπομπή του δημοσιογράφου Άρη Σκιαδόπουλου ‘Νυκτερινός Επισκέπτης’, που προβλήθηκε από το πρώτο κρατικό κανάλι της ελληνικής τηλεόρασης (ΕΤ1) τον Ιανουάριο του 1996, επαναλήφθηκε κατόπιν παράκλησης πολλών τηλεθεατών. Υπήρξε ένα από τα τρία ιδρυτικά στελέχη του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης της Φλώρινας, και επί σειρά ετών στέλεχος της εικαστικής επιτροπής των Δημητρίων. Είναι μέλος του Εικαστικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, και έως και το 2008 διετέλεσε μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης.

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ

Σέβεται βέβαια την παράδοση και τις σχολές με τις διάφορες νοοτροπίες … όμως δεν θέλει να είναι ένας μιμητικός και γι’αυτό δεν ακολουθεί καμία από τις γνωστές φόρμουλες για να διατηρήσει την ατομικότητά του που τόσο έντονα εκδηλώνει στο έργο του. Έτσι εργάζεται ανεπηρέαστος από ξένες επιδράσεις. Είναι αυθεντία.
Σταύρος Σπύρογλου, Εφημερίδα Ελληνικός Βορράς, 10 Φεβρουαρίου 1963.

Ο Λούστας χρησιμοποιεί έντονες πινελιές αλλά απαλά χρώματα στα έργα του με θέμα τη Νέα Υόρκη … Το παθιασμένο συναισθηματικό του δέσιμο με αυτή την πόλη είναι εμφανές σε κάθε καμβά … Έχει επιτυχώς αιχμαλωτίσει την ψυχή της πόλης σε έργα του όπως ‘Παιδικός ζωολογικός κήπος’, ‘Ο ταχυδρόμος’, ‘Στο Μπρόντγουεϊ’ και ‘Τα παιδιά γύρω από το δέντρο’.
Virginia Sheward, Newsday, Νέα Υόρκη, 25 Σεπτεμβρίου 1964.

Ένας ζωγράφος προικισμένος με γνήσιο ταλέντο … Η ζωγραφική του …είναι μοντέρνα, όχι όμως άμορφη… Ορθόδοξη κατά βάθος … έχει επαναστατικό χαρακτήρα γιατί επιδιώκει την απλοποίηση, αποφεύγει την εμπρεσσιονιστική ρευστότητα, την λεπτομέρεια, την εξπρεσσιονιστική αποσύνθεση των μορφών και φθάνει στην αφαίρεση όπου και όταν χρειάζεται.
Σπύρος Παναγιωτόπουλος, Εφημερίδα Το Έθνος, 29 Μαρτίου 1968.

Δεν βλέπουμε μόνο την Φλώρινα στην ποικιλία των εποχών, αλλά μέσα από το πέπλο των πολλών διαθέσεων του καλλιτέχνη, την ισορροπία της χαράς και της λύπης στο πνεύμα του Λούστα, που είναι ευαίσθητη σαν υδράργυρος. Υπάρχει μία απλότητα στη δουλειά του που ξεκουράζει. Η αναζήτησή του είναι μάλλον στην πραγματική καλλιτεχνία, παρά σ’αυτή που φέρνει τον ενθουσιασμό. Η απόδοση της σκιάς, η σύλληψη των αντανακλάσεων, η διάχυτη ακτινοβολία μιας φθινοπωρινής μέρας, αυτά τα τόσο λεπτά πράγματα, έχει την ικανότητα να τα απεικονίζει, ακριβώς όπως στα πορτρέτα του, όπου είναι περισσότερο πρόθυμος στο να δώσει το πνεύμα και τη διάθεση ενός ανθρώπου, παρά τα μετωπιαία χαρακτηριστικά του. Η γραμμή του είναι γρήγορη, επιδέξια και σταθερή.
Lorraine Craig, Arts Review, Λονδίνο, Δεκέμβριος 1969.

Για μένα είναι ιδιοφυία αφού το πώς είναι ζωγραφισμένο είναι το τί ζωγραφίζει. Τον ονομάζω έναν σπινθηροβόλο πολίτη του κόσμου.
Dr Edward C. Califano, Director of Galerie Internationale, Nέα Υόρκη, 1972.

Μία ατομική έκθεση που ανταμείβει πολύ στη Galerie Internationale … 42 λάδια ζωγραφισμένα με απλόχερες, γεμάτες αυτοπεποίθηση πινελιές με λεπτό και συγκροτημένο χρώμα. Πολλά, όπως η εκπληκτική σειρά ‘Ολυμπιάδα, Χαλκιδική’, είναι συναρπαστικότατες συνθέσεις κρίνοντάς τις και ως αφηρημένα αλλά και ως αναπαραστατικά, γεμάτα ατμόσφαιρα, έργα.
Betsy Powell, Park East, Nέα Υόρκη, Οκτώβριος 1972.

Τα τεμπελόξυλα στην άκρη της θάλασσας, τα κατάρτια των ψαράδικων καραβιών, τα ψάρια στο αλμυρό νερό και η λευκή άμμος στις αλυκές συνθέτουν με μοναδικά χρώματα έναν άλλο κόσμο, γεμάτο ομορφιά, ποίηση, γαλήνη μα και προσμονή.
Κοσμάς Λιναρδάτος,  Εφημερίδα Η Βραδυνή, 21 Νοεμβρίου 1983.

Μεγάλη επιτυχία σημείωσε η έκθεση ζωγραφικής που ανέβασε ο Κώστας Λούστας στη γκαλερί ‘Συλλογή’ … όπου παρευρέθηκε η ηγεσία των τεχνών και των γραμμάτων της πρωτεύουσας. Μεταξύ των καλεσμένων διακρίναμε τον Γιάννη Μόραλη, που ήρθε απο νωρίς, τον Μαυροΐδη, τον Ίωνα Βορρέ, τον συλλέκτη Πιερίδη, τον Πρύτανη και ζωγράφο Μυταρά, την Ζουζού Μυταρά, τον Κανακάκη, τον Στεφάνου, τον Φασιανό, τον Σαρρή, τον Πρέκα, και πλήθος καλλιτεχνών κάθε μορφής. Η έκθεση χαρακτηρίστηκε από τους ειδικούς σαν γεγονός που συγκέντρωσε το ενδιαφέρον της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας της Ελλάδας. Ο Κώστας Λούστας πιστός δημιουργός της έντεχνης ζωγραφικής, χάρισε πολλή συγκίνηση στους καλασμένους του με τη δροσιά της ματιέρας και του χρώματος στην ενότητα ‘Ρεπορτάζ 83′ που φιλοτέχνησε στη νήσο Αμμουλιανή της Χαλκιδικής ερμηνεύοντας τους τύπους των ψαράδων και τον χαρακτήρα του περιβάλλοντος.
Εφημερίδα Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 4 Δεκεμβρίου 1983.

Ο Λούστας αν και βαθύτατα συναισθηματικός δεν παρασύρεται σε εύκολες και εξεζητημένες διατυπώσεις, σε συνήθεις συνθετικές λύσεις και σε διάφορα οπτικά ευρήματα. Αντίθετα η γλώσσα του είναι έντονα ποιητική και λυρική εξαιτίας της ιδιαίτερης τονικότητας του χρώματος, η δε γραφή του είναι εξαιρετικά ασφαλής και σίγουρη όπου χρώμα και φως συνθέτουν ένα σύνολο αυστηρά δομημένο και με ακρίβεια οργανωμένο.
Μίλτος Παπανικολάου, Καθ. Ιστορίας της Τέχνης, Εφημερίδα Θεσσαλονίκη, 31 Ιανουαρίου 1991.

Παραμερίζοντας τη γοητεία της εξωτερικής όψης των ‘αντικειμένων’ ο Κώστας Λούστας επιδιώκει με πάθος να τα αντικατοπτρίσει εντός του και στη ζωγραφική επιφάνεια με ειλικρίνεια και δριμύτητα τέτοια που αυτά να μετατρέπονται ριζικά, κερδίζοντας, μεταμορφωμένα, τη δική τους αυτόνομη ζωή … στοχεύει, μέσα από την μετάπλαση των μοντέλων του σε αισθητικές φόρμες, να μιλήσει όχι μόνο για την ατομικότητά τους αλλά και για τον εαυτό του και την εποχή του.
Κάτια Κιλεσοπούλου, Έφορος Δημοτικής Πινακοθήκης Θεσσαλονίκης, Κατάλογος της ατομικής έκθεσης με τίτλο 80+1 Πορτρέτα Προσωπικοτήτων της Θεσσαλονίκης(Θεσσαλονίκη, 1993), σελ. 19-20.

Καλλιτέχνης με γόνιμη πορεία και προσωπικό έργο, δημιουργός πάντα ανήσυχος, που δεν δέχεται να συνθηκολογήσει ούτε με τον ίδιο τον εαυτό του ο Κώστας Λούστας, έρχεται να μας αιφνιδιάσει με τις δημιουργίες του των τελευταίων χρόνων με μια εκπληκτική όχι μόνο για τον αριθμό της σειράς έργων –  περισσότεροι από ογδόντα πίνακες – προσώπων και προσωπικοτήτων της μεταπολεμικής Θεσσαλονίκης, αλλά και με την έκταση και το χαρακτήρα των μορφοπλαστικών του διατυπώσεων. Πρόκειται για έργα που … μας δίνουν ολόσωμες τις μορφές, κυρίως όμως … επιχειρούν να προχωρήσουν μακρύτερα και να εκφράσουν όλες τις διαστάσεις τους – επαγγελματική, κοινωνική, πνευματική, ψυχική.
Χρύσανθος Χρήστου, Ομ. Καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης, Ακαδημαϊκός, Κατάλογος της ατομικής έκθεσης με τίτλο 80+1 Πορτρέτα Προσωπικοτήτων της Θεσσαλονίκης (Θεσσαλονίκη, 1993), σελ. 28.

Ο Λούστας μας επιτρέπει να χαρούμε μια ζωγραφική έντιμη κα πλούσια, χωρίς ανάγκη ερμηνευτή, μια ζωγραφική που μιλάει στο μάτι και στην ψυχή του όποιου θεατή … Κι αυτό είναι το σπουδαίο στον Λούστα. Ότι καταφέρνει το σπουδαίο να το μεταφέρει κοντά μας και το ασήμαντο να το μετουσιώνει σε σπουδαίο με τη σοφή χρωματική και σχεδιαστική του γλώσσα.
Βιβή Καραγιάννη, Εφημερίδα Μακεδονία, 17 Μαΐου 1998.

Σημάδι νεανικής ζωντάνιας καλά διατηρημένης είναι η εκφραστική ποικιλία των έργων. Με την εξπρεσσιονιστική απόδοση, τις γωνιώδεις κυβιστικές μορφές, την ανάλυση της εικόνας σε επιμέρους στοιχεία (μικρές κυκλικές πινελιές), την κλασσική σύνθεση σε ορισμένα έργα και τα ασυνήθιστα καδραρίσματα που επιδιώκει η τέχνη της φωτογραφίας, ο Λούστας ξεναγεί τον θεατή στην ιστορία της μοντέρνας τέχνης. Και αφήνει ανοιχτό το θέμα της αισθητικής επιλογής και της συγχρονικότητας.
Ελένη Στούμπου, Ιστορικός της Τέχνης-Αρχαιολόγος, Εφημερίδα Μακεδονία, 6 Ιανουαρίου 2001.

Το θεαματικό με το Λούστα είναι, πως αξιοποιεί, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, την μεγάλη του δυνατότητα στο χειρσμό των χρωμάτων και των σχημάτων, προκειμένου να αποδώσει ανθρώπινα συναισθήματα.
Παρασκευή Μανάκου Σατραζάνη, Έφορος Δημοτικής Πινακοθήκης Θεσσαλονίκης, Κατάλογος της ατομικής έκθεσης με τίτλο Αμέλια 2004 (Θεσσαλονίκη, 2005), σελ. 9.

Με την οξυδέρκεια και τη φρεσκάδα της ευαισθησίας του, έχει προσφέρει, ως σήμερα, απλόχερα, μεγάλες θεματικές ενότητες έργων, με την υπολογίσιμη, άρτια δουλεμένη εκφραστκή του γλώσσα, μια γλώσσα χωρίς περιττά στολίδια, πεπεισμένος ότι ο κορμός, ως μεσολαβητής σιωπηλών διαβουλεύσεων, ανάμεσα στην όραση της βιωμένης και της διαισθανόμενης πραγματικότητας, αποτελεί τη σταθερή αξία στη γέννηση της εικόνας.
Έλλη Καπλάνη Κοκκίνη, Ιστορικός της Τέχνης, Κατάλογος της ατομικής έκθεσης με τίτλο Αμέλια 2004 (Θεσσαλονίκη, 2005), σελ. 11.

Με συνεχή  πλούσια παραγωγή 50 ετών, ζωγράφος με κορυφαία ταλέντα … πρόκειται για “ζωγραφική καθαυτή”, δηλαδή αστραπιαία οπτική σύλληψη του θέματος και γρήγορη μεταγραφή του στο τελάρο, με κινήσεις και χρώματα εξπρεσσιονιστικά, σχεδόν βίαια, αλλά και αθώα… Ο Λούστας ζει το τοπίο, “γίνεται ένα” με τη βορειοελλαδίτικη υγρασία που βαραίνει τα χρώματα και θυμίζει τις τονικότητες των Ολλανδών τοπιογράφων. Καταξιωμένος ήδη στους κύκλους των ειδικών, επαξίως διεκδικεί νομίζω πολύ περισσότερα στην ιστορία της τοπιογραφίας μας.
Χάρης Καμπουρίδης, Ιστορικός-Κριτικός της Τέχνης, Εφημερίδα Τα Νέα, 25 Οκτωβρίου 2006.