Σε μία νέα φάση διπλωματικής έντασης εισέρχονται οι σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Λιβύη, με άμεσες συνέπειες και για την Ελλάδα, μετά το αιφνίδιο ναυάγιο της προγραμματισμένης συνάντησης της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας με τον στρατηγό Χαφτάρ στη Βεγγάζη. Το περιστατικό αυτό ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη σύνθετη γεωπολιτική πραγματικότητα στη βορειοαφρικανική χώρα, αλλά και την προσπάθεια της Ανατολικής Λιβύης να αποσπάσει εμμέσως αναγνώριση από την ΕΕ, αξιοποιώντας το μεταναστευτικό ως μέσο πίεσης.
Η ευρωπαϊκή αποστολή, στην οποία συμμετείχαν ο Επίτροπος Μετανάστευσης της ΕΕ και οι υπουργοί Εσωτερικών της Ιταλίας, της Ελλάδας και της Μάλτας, πραγματοποίησε αρχικά επαφές στην Τρίπολη με την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, όπου τέθηκαν επί τάπητος οι μεταναστευτικές ροές που επιβαρύνουν ολοένα και περισσότερο κυρίως την Κρήτη, η οποία έχει μετατραπεί σε βασικό προορισμό αφίξεων από τις λιβυκές ακτές.
Ωστόσο, όταν η αντιπροσωπεία μετέβη στη Βεγγάζη για την προγραμματισμένη συνάντηση με τον στρατηγό Χαφτάρ, σημειώθηκε απρόσμενη εμπλοκή. Εκπρόσωποι της μη διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Ανατολικής Λιβύης απαίτησαν να συμμετάσχουν στη συνάντηση, επιδιώκοντας ουσιαστικά μέσω αυτής της παρουσίας μια έμμεση αναγνώρισή τους από την ΕΕ. Η ευρωπαϊκή πλευρά, χωρίς σχετική εντολή ή εξουσιοδότηση για τέτοια επαφή, αρνήθηκε να δεχθεί τους όρους αυτούς. Λίγο αργότερα, ο εναλλακτικός πρωθυπουργός Οσάμα Χαμάντ εξέδωσε ανακοίνωση χαρακτηρίζοντας την αποστολή «ανεπιθύμητη» και ζητώντας την άμεση αποχώρησή της από τη Βεγγάζη, κάτι που συνέβη μέσα σε λίγες ώρες.
Από ελληνικής πλευράς, το μήνυμα προς τη Λιβύη ήταν ιδιαίτερα σαφές. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης επεσήμανε ότι η Λιβύη πρέπει να καταλάβει πως δεν μπορεί να αγνοεί τον παράγοντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι ο δρόμος για οποιαδήποτε οικονομική στήριξη περνάει και από την Αθήνα. Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης τόνισε από την πλευρά του πως στόχος της Ελλάδας είναι να σταλεί ένα σαφές μήνυμα ότι η χώρα μας θα βοηθήσει τη Λιβύη να κρατήσει τους παράνομους μετανάστες και να αποτρέψει τις αναχωρήσεις προς την ΕΕ, ενώ ταυτόχρονα θα επιδιωχθεί οι παράνομοι μετανάστες να επιστρέψουν στις πατρίδες τους. Όπως σημείωσε, η Κρήτη δέχεται τεράστια πίεση από την Ανατολική Ακτή της Λιβύης και αυτό είναι κάτι που η ελληνική πλευρά θέλει να αποτρέψει.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή από την πλευρά της επιχείρησε να υποβαθμίσει την ένταση, υιοθετώντας έναν τόνο διπλωματικής ψυχραιμίας. Ο Επίτροπος Μάγκνους Μπρούνερ, με ανάρτησή του στο Χ (πρώην Twitter), σημείωσε ότι το πρώτο μέρος της αποστολής στην Τρίπολη έθεσε τις βάσεις για μια ευρύτερη συνεργασία με τον πρωθυπουργό και τους υπουργούς Εσωτερικών και Εργασίας της Λιβύης για τις προκλήσεις στον τομέα της μετανάστευσης. Για το σκέλος της αποστολής στη Βεγγάζη ανέφερε λιτά ότι οι συναντήσεις που είχαν προγραμματιστεί δεν κατέστη δυνατό να πραγματοποιηθούν.
Στο μεταξύ, η πίεση που ασκείται στην Κρήτη από τις συνεχείς αφίξεις μεταναστών είναι ολοένα και μεγαλύτερη. Μόνο από την Κυριακή σχεδόν 2.000 άνθρωποι έχουν φτάσει στις ακτές της Κρήτης και της Γαύδου, γεγονός που έχει φέρει τις τοπικές κοινωνίες σε Χανιά, Ηράκλειο και Ρέθυμνο στα όριά τους. Η κυβέρνηση ήδη εξετάζει την εφαρμογή δραστικότερων μέτρων για την αντιμετώπιση της κατάστασης.
Το διπλωματικό επεισόδιο στη Λιβύη κατέδειξε πόσο εύθραυστη παραμένει η ισορροπία στη Μεσόγειο και πόσο εύκολα το μεταναστευτικό μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής πίεσης. Οι επόμενες κινήσεις της Αθήνας και των Βρυξελλών θα είναι καθοριστικές για να αποφευχθούν αντίστοιχα αδιέξοδα στο μέλλον.
